W drodze, gdzieś przed Nysą, oglądamy ładną panoramę gór oświetlonych porannym słońcem. Widać tutaj sporą część Jesioników: od Kopy Biskupiej po Pradziad.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4581/37797891295_936dc3f831_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4574/37797894755_1c0e182f30_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4559/26909388299_1d8025ee80_h.jpg)
Granicę przekraczamy dość późno, bo z Bastkiem długo zabawiliśmy w Kłodzku szukając otwartego kantoru. Następnie mamy wątpliwą przyjemność wleczenia się za przeładowanym TIRem zrzucającym za siebie kawałki ziemi pomieszane z nawozem...
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4565/38685664661_3a5b534c7e_b.jpg)
Zanim wstąpimy na szlak podjeżdżamy jeszcze na pole do schronu piechoty z 1938 roku. Oprócz załogi liczącej 37 żołnierzy, działka przeciwpancernego i kilku karabinów mógł odstraszać także nazwą - Jaroslav
![:D](./images/smilies/icon_mrgreen.gif)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4551/37797890175_2c554e4b21_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4535/38653258612_909b357cbb_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4543/38685888771_be5dc08880_b.jpg)
Okolica lekko pofałdowana i jeszcze zielona.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4549/38685906171_276b5b7893_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4525/38685892431_430a7facc4_b.jpg)
Ale już po kilku kilometrach robi się biało! Deštné v Orlických horách (Deschnei im Adlergebirge) to regionalne centrum turystyczne. W rzeczywistości wiocha, w której mieszka tylko nieco ponad pół tysiąca ludzi. Nawet sklep ciężko znaleźć.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4577/38685879951_4236938cc4_b.jpg)
Przy głównej drodze stoi tylko trafika, ale udaje nam się w niej nabyć pożądane artykuły
![:)](./images/smilies/icon_biggrin.gif)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4558/38685875771_2010676b0e_b.jpg)
Samochód zostawiamy w górnej części osady - w Zákoutí (Hinterwinkel). Parking prawie cały oblodzony, trzeba uważać na każdy krok.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4538/24812962198_e8920a0158_b.jpg)
Sprawdzamy dwa pobliskie lokale, ale są jeszcze zamknięte, więc ruszamy na szlak. Początkowo jest on zatarasowany ściętymi drzewami, potem idzie się już normalnie, choć wolno z powodu śniegu.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4577/24812957218_c47bd73659_b.jpg)
Następnie postanawiamy przejść się drogą - trochę dłużej, ale wygodniej. Ruch minimalny, minął nas tylko jeden samochód: starsza kobieta cały zjazd w dół wciskała maksymalnie hamulec
![;)](./images/smilies/icon_wink.gif)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4516/24812954798_812dc020a7_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4567/38653219472_7b57f38643_b.jpg)
Luisino Údolí (Luisenthal) jest wyludnionym przysiółkiem z kilkoma starymi domami. Tu zima rozgościła się na dobre, w promieniach słońca wygląda to pięknie.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4550/37797863235_d5922fde16_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4574/37967573204_984b75aa0f_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4548/37967564124_6e76b67112_b.jpg)
Jedyny zamieszkały na stałe budynek to leśniczówka. Chałupa po lewej w okresie międzywojennym służyła jako gospoda.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4561/24812942368_5a8dc454c6_b.jpg)
Za siedzibą leśniczego ciekawe źródło (?), które zabudowano i przypomina prymitywną łaźnię
![;)](./images/smilies/icon_wink.gif)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4528/38685835061_590a5f33c3_b.jpg)
Zaczyna się mozolne podejście. Szlak prowadzi drogą prostą jak drut. Śnieg miejscami jest przymarznięty, po czym nieoczekiwanie przechodzi w mokry, zapadający się. Trochę to męczące.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4532/38685831541_f6144ab47a_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4522/37797851415_0f99f134e1_b.jpg)
Wyżej las robi się rzadszy, aż w końcu wychodzimy na polanę. Z tyłu pierwsze widoki. Zwiększa się wiatr, od południa nadciągają chmury, co zwiastuje pogorszenie pogody.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4568/37797846315_8d9ffb099a_b.jpg)
W okolicach południa osiągamy Wielką Desztnę (Velká Deštná, niem. Deschneyer Großkoppe, 1115 metrów n.p.m.), najwyższy szczyt Gór Orlickich i Sudetów Środkowych. Jest płaska i bez widoków; do 2010 istniała na niej wieża widokowa, ale ją rozebrano. Szkoda; Czesi stawiają wiele punktów widokowych, a tutaj bardzo by się przydała.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4565/37967541474_86425407e3_b.jpg)
Robimy zdjęcia z faną
![:)](./images/smilies/icon_biggrin.gif)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4565/37967538824_454f820bf4_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4520/26909570109_df4523b1fb_b.jpg)
Poniżej szczytu znajduje się rozdroże szlaków. Idziemy kawałek w dół, aby zobaczyć co tam wystaje na horyzoncie... Mija nas pierwszy narciarz.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4565/37967525744_3010bee044_b.jpg)
Generalnie to widać niewiele, fragment Gór Rychlebskich.
Wracamy do rozwidlenia przy którym stoi drewniany budynek. W sezonie oraz w weekendy działa w nim bufet, a poza tymi terminami także jest otwarty i jadalnia może służyć jako miejsce do odpoczynku albo przenocowania! W środku jest przyjemnie ciepło.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4566/37967520634_ffde8aa08e_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4543/38629106746_5288f595e5_b.jpg)
W bufecie można złożyć dobrowolny datek na utrzymanie śladów dla narciarzy. Jak na razie nikt jeszcze nie zakładał torów, za wcześnie. Do ścian przybito stare egzemplarze: jeden wyprodukowane w NRD, drugie w Czechosłowacji, a trzecie w Jugosławii
![:)](./images/smilies/icon_biggrin.gif)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4515/38629102606_791f7d0bd2_b.jpg)
Szybki posiłek i dalsza część trasy, tym razem niemal cały czas w dół. Mapa pokazuje w kilku miejscach punkty widokowe, ale są one bardzo marne, bowiem drzewa podrosły i dużo ograniczają.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4573/37967509564_fb85c07929_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4563/37967498354_e110f85916_b.jpg)
Nad iglakami możemy spojrzeć na wschodnią granicę ziemi kłodzkiej, czyli Masyw Śnieżnika z nim samym i Czarną Górą (około 33 kilometrów). Bliżej rozciągają się Góry Bystrzyckie z Jagodną (12 kilometrów), a dalej majaczą Jesioniki: Keprník i Šerák (51 kilometrów).
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4572/24812911768_d4693fd982_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4562/37797820175_f1af86e4bf_b.jpg)
W sumie myślałem, że widoczność będzie lepsza, zwłaszcza przy porannej ładnej pogodzie. No cóż, jak się nie ma co się lubi, to się lubi, kto się czubi...
Trawersujemy Małą Deszną i dochodzimy do drogi prowadzącej z wioski Deštné v Orlických horách. Zostawiają tu swoje samochody osoby, które wolą zdobywać góry w sposób zmotoryzowany. W weekendy oraz okresie zimowym bywa bardzo tłoczno, ale dziś jest piątek i na asfalcie stoi ledwo kilka aut. W tle wyłania się zielona sylwetka schroniska.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4579/38653162162_4e06541c80_b.jpg)
Ostatnie podejście to sąsiedztwo drewnianych chat (niektóre świeżo wyremontowane), a z tyłu obydwie Deszne - Mała i Wielka.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4561/38629076416_8d7e2cb224_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4586/38629073126_36bb3c0eae_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4521/26909534109_89bff12621_b.jpg)
O Masarykovej chacie napiszę za chwilę, na razie obchodzimy ją z różnych stron.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4519/38653146082_a9cd3afa02_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4552/37967473244_d971276efd_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4532/38653144222_b40a2519a9_b.jpg)
Prawie zaraz obok obiektu biegnie granica czesko-polska. Oprócz słupka świadczy o tym tablica reklamowa, bez której przecież nie można się obejść.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4520/38653143822_96efcc4695_b.jpg)
Tu też jest "punkt widokowy". Oferuje to samo, co poprzednie.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4577/37967457184_43484b8795_b.jpg)
W dole przebijają się zabudowania Zieleńca (Grunwald). Właśnie stamtąd walą tłumy turystów-narciarzy...
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4583/38653142452_2388fea3ab_b.jpg)
...przywożonych nowoczesną kolejką. Jest to konstrukcja unikatowa, bowiem krzesełka jeżdżą... do tyłu. Sam byłem tego świadkiem!
![:D](./images/smilies/icon_mrgreen.gif)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4538/38653135382_22a420ae81_b.jpg)
A wracając do schroniska... Wybudował je w latach 1924-1925 Klub Czechosłowackich Turystów z Hradca Kralova na terenie dawnej wioski Šerlich (Scherlichgraben). Trzeba przyznać, że ma ładną sylwetkę.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4519/38653131422_629a094189_b.jpg)
W 1935 roku obok stanęła rzeźba Tomáša Garrigue Masaryka autorstwa Leoša Kubíčka. Oryginał zniknął trzy lata później, gdy Sudety zajęli Niemcy, w 1949 ustawiono nową. Ta z kolei przeszkadzała komunistom: w 1953 ją usunięto, w 1968 przywrócono, znów w 1972 schowano do depozytu i dopiero po Aksamitnej Rewolucji wróciła na właściwe miejsce.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4550/38653144512_dc4eb50de6_b.jpg)
W środku kryje się stylowa, drewniana jadalnia. Miła obsługa i zaskakująco przyzwoite ceny w menu, biorąc pod uwagę popularność schroniska! W normalnej restauracji miałbym problem zjeść taniej, a co dopiero w polskim sudeckim schronisku!
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4532/38653126352_3a938f7fd0_b.jpg)
Na ścianach dwa portrety pierwszego prezydenta Czechosłowacji.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4580/37797776935_9db0841b27_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4552/38653129772_a41caf97ba_b.jpg)
Ozdobą jest centralna drewniana płaskorzeźba: z jednej strony umieszczono Drzewo życia z symbolem KČST, a z drugiej herb Hradca Kralove (czeski lew z literą G), skąd pochodzili pomysłodawcy budowy.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4582/38653312742_4b4016661a_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4530/38685744991_3e7080fb2f_b.jpg)
Nad Drzewem wyryto datę 10.10.1938. Prawdopodobnie to data zajęcia obiektu przez Niemców. Po przyłączeniu Sudetenlandu do Rzeszy schronisko działało jako Sudetenbaude (choć znalazłem też nieprawdziwe informacje o Hitlerbaude) i służyło głównie dygnitarzom, żołnierzom oraz Hitlerjugend. W środku zawisły portrety Adolfa i innych prominentnych nazistów, a na słupie znalazła się rzeźba ze swastykami, młodzieńcami i runą Sieg używaną przez Hitlerjugend. Nie wiem zatem, czy oglądana dzisiaj kompozycja to kopia wersji przedwojennej czy dawny oryginał. Po wojnie dodano jeszcze datę Dnia Zwycięstwa (9.5.1945).
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4572/38685747501_790fe7a892_b.jpg)
Na ścianie przymocowano rzeźbę brodatego górala, wyrzeźbionego przez niemieckiego artystę w 1941 roku. W latach 60. przemianowano go oficjalnie na Rampušáka, dobrego ducha i opiekuna Gór Orlickich. To młoda postać, nie pochodzi z legend, wymyślono ją dopiero w 1962 roku.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4583/37797776245_75c1988437_b.jpg)
Podczas konsumpcji przysłuchuję się rozmowie siedzącej z tyłu Polki ze starszym Czechem. Szybko schodzi na tematy historyczne. Turystka upierała się, że Czesi mieli bronić się w swoim systemie umocnień w 1938 roku przed Niemcami i wcale nie byli bez szans. Próbowałem ignorować tą dyskusję, ale w końcu nie wytrzymałem.
- Proszę pani, większość z tych schronów nie była gotowa do walki. Nie wyposażono ich w odpowiednią broń, a części w ogóle nie dokończono.
- To nic, to nic, i tak mogli w nich walczyć. Bunkier to zawsze bunkier.
Aha, czyli nie ważne czy obiekt jest tylko kupą betonu, istotne jest aby do niego wejść i już połowa sukcesu odniesiona! Prawie jak na konia i z szabelką na czołgi.
Potem kobieta przekonywała Czecha, iż przedwojenna Czechosłowacja miała najnowocześniejszą armię w Europie. Okej...
Czech zmienił temat, gdyż zeszło na najtragiczniejsze katastrofy lotnicze w historii. Na pierwszym miejscu umieszczono chyba Smoleńsk, nie pamiętam niestety co było na drugim, ale musiało to być coś bardzo ważnego, gdyż facet wielokrotnie i nawet na odchodne powtarzał:
- Proszę opowiedzieć w Polsce o tej drugiej najgorszej katastrofie lotniczej. Proszę pamiętać i to opowiedzieć!
Przy wyjściu usiłowałem się pożegnać z drewnianym dziadkiem i nagle została mi w ręce... jego dłoń!
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4551/37967651344_28f22bcdc6_b.jpg)
Na dworze zmieniła się pogoda: przybyło chmur, zrobiło się zimno. Bastek, który zapomniał w domu kurtki, biega aby się rozgrzać
![;)](./images/smilies/icon_wink.gif)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4531/38653101102_de51ce1ee6_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4539/38653099172_c8ba4a5985_b.jpg)
Modyfikujemy pierwotne plany i schodzimy do doliny, gdzie znajduje się Šerlišský Mlýn - niewielki ośrodek narciarski z kilkoma nieczynnymi obiektami noclegowymi. Do tego miejsca dowożono podczas budowy schroniska materiały, które następnie wciągano na miejsce zaprzęgami końskimi.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4517/38629022766_b5ea4c6527_b.jpg)
Następnie znów wdrapywanie się do góry do skrzyżowania szlaków zwanego "Nad Národním domem". Stoi tam niewielka wiata i załapaliśmy się nawet na resztki zachodu słońca
![:)](./images/smilies/icon_biggrin.gif)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4559/38685701131_6eed35f740_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4583/26909442159_1d75b1a31f_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4518/38685695481_9aab238292_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4558/38685684891_3e374acee1_b.jpg)
W lesie znajduje się cała masa řopíków, z których dwa stoją bezpośrednio przy szlaku.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4566/37967378394_d0ec7cd365_b.jpg)
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4557/37967374764_bb10225a28_b.jpg)
W środku zbyt dużo miejsca żołnierze nie mieli.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4564/37967370174_5db5ce6a76_b.jpg)
Koniec dzisiejszej wędrówki coraz bliżej, widać już ośrodek narciarski w Deštnéj. Przy takich warunkach będą mogli wkrótce rozpocząć sezon.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4582/26909404819_b7c34e9eda_b.jpg)
Ostatni odcinek prowadzi przez bezśnieżny las, w którym robi się tak ciemno, iż musimy zapalić czołówki.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4568/37967352544_e195ee5acd_b.jpg)
Na parkingu nadal lodowisko... Zaglądamy jeszcze do spelunki w najbliższej restauracji i zjadamy drugi obiad (średnio smaczny rozpadający się nakladany hermelin) i rozpoczynamy powrót na Śląsk.
![Obrazek](https://c1.staticflickr.com/5/4582/37967347594_fd32e77f87_b.jpg)
Debiut w Orlickich uważam za udany
![:)](./images/smilies/icon_biggrin.gif)